Có một giáo sư (người thế tục) thường được thỉnh giảng cho Học viện Phật giáo Việt Nam ở Hà Nội, vị này tuy giảng dạy về môn tôn giáo học, nhưng có cái nhìn sai lệch về Phật giáo. Khi trao đổi với hòa thượng Thích Thái Hòa, được hòa thượng đề nghị nói lên cảm nhận của mình, ông đã phát biểu rằng: Phật giáo sao lung tung quá! Đến chùa thì có người thắp hương, kẻ thì đốt vàng mã như một mớ hổ lốn. Sự tổ chức trong Phật giáo luộm thuộm quá…

Hòa thượng cười và trả lời: “Cám ơn giáo sư đã nói thẳng. Giáo sư đã nói đúng. Nhưng cái đúng đó, may lắm là chỉ đúng với giáo sư thôi, chứ không đúng với Phật giáo.” Sau đó, hòa thượng giảng giải Phật giáo có 5 cấp:

1- Cấp thứ nhất là Phật giáo đại chúng:

Là đúng với cái nhìn của giáo sư. Bởi vì chùa là của chúng sinh, Phật của chúng sinh. Chúng sinh mỗi người mỗi nghiệp, mỗi người một hoàn cảnh, mỗi người một quả báo…và khi đến chùa, họ đem cái quả báo của họ để tu. Cho nên trở thành lung tung là phải! Quần chúng Phật tử đến chùa có rất nhiều hạng người, đến chùa với những tâm cảm khác nhau. Người thì cầu cho cha mẹ, kẻ cầu cho vợ cho chồng…Người thì cầu tài, kẻ thì cầu lộc, cầu phúc, người thì cầu tự v.v… Đó là chuyện bình thường. Mà chỉ có Phật giáo mới chấp nhận được. Vì sao? Phật giáo quá lớn cho nên dung chứa tất cả. Cho nên Phật giáo đại chúng là như thế. Nhưng thành phần này chẳng phải lớp ít học đâu, cả lớp có học như giáo sư, cũng là Phật giáo đại chúng. Giáo sư biết gì? Ta từ đâu tới? Vì sao tới đây? Tới đây làm gì? Chết rồi đi về đâu? Giáo sư biết không? Cho nên giáo sư cũng phải tới chùa dưới cái dạng của giáo sư, người bình dân người ta tới chùa trong cái điều kiện của người bình dân. Đó là chuyện muôn đời. Đó là Phật giáo đại chúng.

2- Thứ hai là Phật giáo học thuật.

Phật giáo học thuật là như thế nào? Từ nơi Phật giáo đại chúng, bắt đầu mới chọn ra phân loại thượng căn, trung căn và hạ căn. Rồi bắt đầu hướng dẫn, giáo dục. Hàng hạ căn thì hướng dẫn thế nào, trung căn hướng dẫn thế nào, thượng căn hướng dẫn thế nào…để đào tào con người.

3- Thứ ba Phật giáo tổ chức.

Muốn tổ chức thì phải đào tạo con người trước. Không có con người thì lấy gì mà tổ chức. Cho nên từ học thuật, Phật giáo đào tạo được một con người có tầm nhìn xuyên suốt Phật học ở chiều cao, chiều sâu và chiều rộng. Qua đó chỉ rõ: thực tiễn của Phật giáo thế nào, cái siêu việt của Phật giáo nằm ở đâu. Đâu là phương tiện và đâu là cứu cánh; đâu là quyền trí, đâu là thực trí; đâu là quyền pháp, đâu là thực pháp…Rồi mới đưa đến Phật giáo tổ chức. Mà nói rằng một tổ chức hoàn hảo, thì không có tổ chức nào hoàn hảo bằng Phật giáo. Vì sao? Vì đã nói đến tổ chức, thì phải nói đến luật. Phật giáo có cả một tạng (kho) Luật. Có tôn giáo nào có cả một tạng luật? Có tổ chức nào của xã hội có tạng luật? Phật giáo có hẳn một tạng luật, mà luật đó hoàn hảo cho cả hai giới tính nam và nữ. Và phát triển cả hai giới tính đó đi đến chỗ hoàn hảo: từ vị trí phàm phu đi đến địa vị Phật. Như vậy mà giáo sư lại nói Phật giáo tổ chức thua các tôn giáo khác à? Đã biết tổ chức là luật, không luật lấy gì mà tổ chức? Điển hình một ví dụ: Phật quy định trong Luật: ngày mai bố tát, tụng giới, thì hôm nay phải phát lồ sám hối. Phải dự bị yết-ma. Mọi chuyện phải làm thủ tục trước, mai mới bố tát. Bây giờ xã hội cũng bắt chước Phật giáo cả đó thôi. Muốn tổ chức đại hội chính thức thì phải có đại hội trù bị. Đại hội trù bị chính là dự bị yết-ma, dự bị bố tát của Phật giáo. Muốn an cư kiết hạ, thì phải có dự bị an cư. Thế thì, sao dám nói Phật giáo không có tổ chức chặt chẽ được? Một người muốn làm thầy, muốn làm tì kheo thì phải thế nào? Có bao nhiêu vị tác pháp, mà tác pháp gì để trao giới Cụ túc? Để thành toàn tư cách cho một vị tì kheo, tì kheo ni? Đều được Luật qui định chi tiết cả. Thế nên nói rằng Phật giáo là một tổ chức chưa hoàn hảo, thua các tôn giáo khác, là một nghiên cứu chưa kỹ. Học hành mà không nghiên cứu kỹ những gì trước khi mình phát biểu, thì cái học đó chỉ là nửa vời, cái tri thức nửa vời. Rất nguy hiểm.

4- Phật giáo tổ chức rồi, mới đến Phật giáo thực nghiệm,

Là Phật giáo khoa học, Phật giáo “Trí giả nội chứng”. Tức là những gì người trí chấp nhận nghiên cứu, thực tập có kết quả, mới công bố. Nếu chỉ có Phật giáo học thuật, Phật giáo tổ chức thôi, mà không có Phật giáo thực nghiệm, nghĩa là nếu không có các tì kheo, tì kheo ni chứng được quả Dự lưu, Nhất Lai, Bất lai, A la hán thì lấy gì để chứng minh giáo pháp của đức Thế Tôn là thiết thực ngay trong cuộc sống này?

5- Cấp cuối cùng là Phật giáo chứng ngộ.

Chúng ta tu như vầy, đâu phải ai cũng chứng ngộ cả đâu! Có những người là đương cơ, những người kết duyên, những người ngoại hộ…Cho nên mới nhìn một cách hời hợt, có cảm giác Phật giáo như lung tung, nhưng mà chẳng lung tung chút nào hết!

Thích Thái Hòa

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết cùng chuyên mục:

Tứ diệu đế với vấn đề giáo dục đạo đức toàn cầu
Luận, Phật học, Văn hóa

TÓM TẮT Tứ diệu đế hay là bốn chân lý vĩ đại của Phật giáo chính là cốt tủy cơ bản để hợp thành học thuyết nhân sinh cứu đời. Đó là kết quả suy ngẫm và trải nghiệm thông qua thực tiễn cuộc sống của chính Phật tổ và sự tổng kết những suy...

Thông Điệp Thành Đạo Của Đức Phật
Phật học, Sự kiện

Vậy là hai mươi sáu thế kỷ đã trôi qua, kể từ một đêm khu rừng hoang vắng bên bờ sông Ni-liên-thuyền (Nairanjama), ánh trăng chiếu lờ mờ bàng bạc trong không gian hoàn toàn im ắng, cô tịch. Khu rừng chìm trong màn đêm huyền ảo, thỉnh thoảng có âm vang những tiếng muông thú kêu trong đêm trường nghe rờn rợn, tiếng côn trùng...

Đôi Điều Về Kinh Kalama
Kinh, Phật học

Nhà đại văn hào Nga Lép Tôlxtôi nói rằng: “Những chân lí sâu sắc nhất đồng thời cũng là giản dị nhất”. Nét đặc sắc khiến các bài thuyết pháp của Đức Phật Thích Ca có sức thuyết phục và hấp dẫn lớn, không phải chỉ là ở tính lôgíc chặt chẽ của lập luận, mà còn ở những chân lí sâu sắc mà giản dị, được trình bày dưới hình thức gọn nhẹ, hình ảnh, và nhiều...

Kinh tạng Pali mô tả tiến trình tu tập Giới – Định – Tuệ như thế nào?
Kinh, Phật học

Chỉ có giới, định, tuệ mới giúp cho thân tâm chúng ta an lạc. Việc hành đạo bắt đầu tại đây và ngay bây giờ. Đau khổ và giải thoát hay đạo ở tại đây và ngay bây giờ. Những lời dạy của đức Phật như giới luật và trí tuệ trực chỉ hướng đến...

Tư tưởng nhập thế của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử trong sự nghiệp đoàn kết, xây dựng và phát triển đất nước
Luận, Nghiên cứu, Văn hóa

Tóm tắt: Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ thế kỉ thứ I trước Công nguyên và đồng hành trong đời sống tinh thần của dân tộc. Tuy nhiên, đến thế kỷ 13 khi xuất hiện Thiền phái Trúc Lâm mà vua Trần Nhân Tông là vị tổ sư khai sáng thì Phật giáo...

Quá trình phát triển luận thư của ba Bộ phái Thượng tọa bộ, Nhất thiết hữu bộ và Đại thừa Phật giáo
Luận, Phật học

Mỗi bộ phái đều có luận thư riêng tuỳ theo từng giai đoạn, thời kỳ, văn hoá của từng quốc gia, cả ba bộ phái đều tập trung diễn giải làm sáng tỏ những lời Phật dạy trong Kinh tạng và Luật tạng, để giúp cho người đọc, người hành trì có thể tiếp thu...

Tư tưởng “Bát bất” của ngài Long Thọ
Luận, Phật học

Bát Bất chính là “trung”, hiển thị lý trung đạo, “trung” chính là tướng “không” của các pháp, sử dụng chữ “bất” để hiển bày ý nghĩa chữ “không”. Ở đây, cần phải khẳng định, khái niệm “Không” (Sūnyatā) mà Phật giáo Đại thừa đê cập… DẪN NHẬP Nói đến Phật giáo Ấn Độ là nói đến...

Năm Phương Pháp Chế Ngự Phiền Não
Luận, Phật học

Cuộc sống bộn bề, nhiều lo toan làm cho con người cảm thấy mệt mỏi. Mệt mỏi hơn khi phải sống chung với những người, những điều… mình không ưa thích. Trong môi trường sống như vậy, người biết tu tập sẽ có cách làm cho cuộc sống nhẹ nhàng hơn. Khi có người làm cho mình phiền giận, nếu biết tu tập, mình...

Tầm quan trọng của tu tập Chánh niệm trong việc thực hành thiền Vipassanā
Luận, Phật học

Dẫn nhập Đức Phật đến với đời vì một nhân duyên lớn, không ngoài mục đích giúp chúng sanh thoát khỏi khổ đau sanh tử và có cuộc sống hạnh phúc. Khi sinh ra không ai muốn đau khổ, họ đã sống để tìm kiếm hạnh phúc chân thật của cuộc đời. Mục tiêu chính...

Nghiên cứu sự phát triển lý tưởng Bồ tát qua các thời kỳ Phật giáo
Luận, Phật học

DẪN NHẬP Không phải ngẫu nhiên mà đức Phật Thích Ca được tôn xưng là bậc Thánh nhân, bậc Toàn giác với đầy đủ mười danh hiệu trên thế gian, cũng không phải một sớm hay một chiều mà thành tựu viên mãn công hạnh tuyệt vời ấy được. Tất cả những thành quả ấy...

Kinh Hoa Nghiêm (Gandavyuha): Lý tưởng Bồ Tát và Phật
Kinh, Phật học

Nếu chúng ta bước vào Hoa nghiêm (Gaṇḍavyūha)[1] sau khi qua Lăng già (Laṅkāvatāra) Kim cang (Vajracchedika), Niết-bàn (Parinirvāṇa), hay sau Pháp hoa (Saddharma-puṇḍarīka) và Vô lượng thọ (Sukhāvatīvyūha), thì đây là một cuộc thay đổi toàn diện trên sân khấu mà tấn kịch tôn giáo vĩ đại của Phật giáo Đại thừa được trình diễn, chúng ta không thấy có cái gì lạnh lùng, xám xịt; không...

Phẩm tính quan trọng của một người học trò từ trường hợp Tôn giả Angulimala
Luận, Phật học

Đức Phật là bậc đại giác ngộ, đại từ bi, đại trí tuệ. Ngài đã khẳng định: “Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh” (Kinh Đại Bát Niết Bàn). Điều này cho thấy, mỗi chúng sanh dù ác hay thiện, già hay trẻ, nam hay nữ, cao quý hay mọi rợ… đều có thể...

Cuộc đời Tôn giả Ānanda trong Kinh tạng Nikaya
Luận, Phật học

Trên con đường hoằng hóa, Đức Thế Tôn độ được vô số đệ tử có duyên với Ngài có phẩm hạnh cao quý như: Sāriputta, Moggallāna, Mahākassapa, Anuruddhā, Upāli, Rāhula, Ānanda,… Đặc biệt, Tôn giả Ānanda được kinh điển khắc họa với những công hạnh nổi bật. Không những là đệ tử đa văn đệ...

Tứ diệu đế với vấn đề giáo dục đạo đức toàn cầu
Luận, Phật học

TÓM TẮT Tứ diệu đế hay là bốn chân lý vĩ đại của Phật giáo chính là cốt tủy cơ bản để hợp thành học thuyết nhân sinh cứu đời. Đó là kết quả suy ngẫm và trải nghiệm thông qua thực tiễn cuộc sống của chính Phật tổ và sự tổng kết những suy...

Từ pháp hành của Tôn giả La Hầu La nghĩ đến việc giáo dục thiếu niên hiện nay
Luận, Phật học

Tóm tắt: Tăng đoàn thời Đức Phật còn tại thế không những có hai giai cấp quyền quý tại Ấn Độ là Bà La Môn như: Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Đại Ca Diếp,… và Sát đế lợi như: Đề Bà Đạt Đa, A Nan, Ma Ha Ba Xà Ba Đề, Da Du Đà La,…...

Tìm hiểu về Dị Bộ Tông Luân Luận và một số quan điểm nổi bật
Kinh, Phật học

Tóm tắt: Dị Bộ Tông Luân Luận do Bồ tát Thế Hữu (Vasumitra) tạo tác và ngài Huyền Trang dịch từ Phạn văn sang Hán văn, với nội dung chính yếu giới thiệu về quá trình hình thành và phân chia của 20 bộ phái với 194 quan điểm. Những quan điểm được truyền bá trong...