A STUDY ON THE BEAUTY OF TYPICAL BUDDHA STATUES IN VIET NAM

TÓM TẮT

“Nghệ thuật tạo hình Phật giáo có thể xem là bắt nguồn từ sự cúng dường, tán thán Đức Phật. Theo Phật dạy “Một hạt gạo của thí chủ cũng lớn như núi Tu Di, đời này mà không liễu đạo, phải mang lông, đội sừng để trả”2. Về sau, trong điện thờ của tông phái Đại thừa có thêm nhiều bộ tượng như: Bồ Tát bộ, Chư Thiên bộ, Minh Vương bộ, La Hán bộ, Hộ Pháp bộ, Thần bộ, Quỷ bộ… Ở Việt Nam từ thế kỷ XVII có thêm tượng Sư Tổ chùa, hay những vị đầy tâm đức, công đức gây dựng chùa, họ đều xứng đáng được xem là “Bát phong xuy bất động” và xứng đáng được tán thán. Tạo tác tượng Phật không chỉ là phục vụ sự cúng dường, tán thán mà đó còn là cách giúp người ta “thức, ngộ” và “hoằng dương chân nguyên Phật Pháp”. Bài viết này hy vọng thắp lên chút suy tư về việc chăm chút một cách thành tâm đến các tượng Phật, Bồ Tát hiện có trong các ngôi chùa Việt.

Từ khóa: Tượng Phật, nghệ thuật tạo hình, mỹ thuật Việt Nam, chùa Việt.

ABSTRACT

“Visual arts of Buddhist culture may come from the advices of Buddha: a grain of rice is as big as Tu Di Mountain, so nothing can be done to compensate”. In Vietnam, many Buddha statues are also placed in the pagodas. Buddha statues are done for worshiping customs and to help people live better. The paper refers to the beauty of existing Buddha statues in Vietnamese pagodas.

Keywords: Buddha statues, visual art, Vietnam Fine Arts, Vietnamese pagodas.

1. Đặt vấn đề

Trong cuốn “Kinh Đại thừa công đức tạo tượng Phật” do dịch giả Thích Thiện Thông dịch và Hòa Thượng Thích Thiện Siêu chùa Từ Đàm viết lời giới thiệu năm 1993 có đoạn: “Hễ ai thành tâm tạo tượng Phật, thì có được nhiều công đức… Tuy nhiên, phải có đủ tướng tốt trang nghiêm, nếu không được toàn hảo thì ít ra cũng phải có đủ những nét biểu hiện Đại trí, Đại từ, Đại giải thoát, hoặc phải đủ hai tướng: bạch hào và nhục kế, để khi nhìn vào, biết là tượng Phật, dễ phát khởi lòng kính tin thì mới có công đức. Trái lại, tạo tượng Phật mà không biểu lộ được tướng gì của Phật và khi nhìn vào cũng không biết đó là tượng Phật, không phát khởi được tín tâm, còn xem thường nữa, thì việc tạo tượng như vậy tất nhiên là không có công đức, lắm lúc còn mang tội nữa là khác”.

Nghệ thuật tạo tác tượng Phật thực ra chỉ đạt được viên mãn nếu người tạo tác hình ảnh Phật thực sự giác ngộ và bằng phương pháp vi tế để có thể “xóa bỏ vô minh để đạt đến ánh sáng tuệ giác khởi phát ba minh”3. Để có hình tướng Phật, có được phần “chân xác” thì nhất thiết nghệ sĩ không thể chỉ dựa vào “lục căn”, hay “ngũ uẩn” mà thiếu nhân duyên khởi phát, bởi hành sự đó sẽ tạo khởi vọng niệm phân biệt thì đó sẽ là vô minh.

Sau khi Phật Thích Ca viên tịch, ít nhất cho đến đại hội kiết tập lần III (thế kỷ III TCN) dưới sự bảo trợ của vua Asoka tại thành Pataliputta thuộc Magadhan; cũng thời gian này, tại Kusinagara nơi mà Phật nhập niết bàn, khảo cổ học thế kỷ XIX phát hiện nhiều mảnh vỡ của các tượng Phật và các cột trụ kinh Phật mà vua Asoka đã cho xây dựng. Điều này củng cố cho nhận định của chúng tôi rằng chuyện làm tượng để cúng dường, tán thán Đức Phật ít nhất cũng xuất hiện từ thế kỷ III TCN.

Tuy nhiên, từ thời cổ trung đại đến nay, lớp hậu sinh dựa vào hình mẫu nào để tạc tượng Phật cho chân xác? có ai nhìn thấy Đức Phật đâu mà tạc cho đúng? Vậy mới có chuyện rằng, thần tướng của Phật biến hóa muôn dạng, muôn tướng, mỗi dân tộc, quốc gia căn cứ theo Tam Tạng Kinh4 mà nhận đoán, lại bị sự che phủ bởi “lớp sương mù thời đại” mà khiến họ biểu đạt hình tướng Đức Phật hay các Bồ Tát dù cố gắng nhất vẫn chỉ đạt được một phần nào đó mà thôi.

2. Những vẻ đẹp tiêu biểu hình tượng Phật ở Việt Nam

2.1. Bức tượng Phật bằng đồng ở Đồng Dương (Quảng Nam) niên đại thế kỷ III

Bức tượng Phật được xem cổ nhất ở Việt Nam được đông đảo giới Phật học trên thế giới thừa nhận là bức tượng Phật ở Đồng Dương (Quảng Nam) cao 1m22, pho tượng bằng đồng thau, niên đại thế kỷ thứ III, thuộc vùng đất được gọi là kinh đô Phật giáo của Chăm Pa cổ. Bức tượng tạc theo tư thế đứng đang thuyết pháp, thế Vô ủy ấn – Abhaya – mudra, mang phong cách đặc trưng nghệ thuật Nam Ấn và Sri Lanka đầu công nguyên. Bức tượng được cho là di vật truyền giáo từ bên ngoài đến Chăm Pa. Tượng thuộc nam tính, y phục cà sa bó sát (Uttarasanga), nếp vải chảy theo nhiều nếp mềm mại sát thân, khoác thêm bên ngoài một tấm khoác (Samghati), để trần bên vai phải, theo điển tích đức Phật đang từ cõi “trời Đâu – suất” (Tusita) xuống.

Giới mỹ học bàn nhiều về tượng có 32 tướng tốt rất điển hình5. Trong đó, đôi bàn chân thể hiện một tướng tốt đầu tiên, mặt bàn chân sát khít với mặt đất. Tiếp đến là hai tay, hai chân, hai mắt và 3 ngấn chìm trên cổ, gộp lại thành “7 chỗ đầy đặn” theo quan niệm nhà Phật.

Quý tướng thứ 21 là sự bóng nhẵn, tròn trịa trên vai bên phải để trần cùng với gương mặt hiền hậu cùng hai má phẳng và rộng, đúng theo kinh chép: “khi Phật mở miệng thuyết pháp làm tắt tất cả âm thanh của mọi loài trong rừng” đó là quý tướng thứ 25. Mắt Phật Đồng Dương không nhắm hẳn lại, cũng không mở hết cỡ, đó là sự khoan dung, độ lượng như một bậc chí tôn bề trên, thể hiện diệu tướng thứ 29. Giữa trán có “bạch hào” và một vòng tròn biểu tượng của sự thanh khiết, vững bền biểu hiện là trên đỉnh đầu của tượng với một cục u nổi lên giữa búi tóc cuộn quanh, đó là nhục kế – tướng thứ 32. Phong cách tượng đứng, y phục bó sát người, tư thế đứng đang thuyết pháp, thế Vô ủy ấn – Abhaya – mudra như đang hoằng dương Phật pháp ra ngoài cõi Ấn ở đầu công nguyên. Đây là pho tượng đồng thau khá độc đáo và hiếm có ở Việt Nam sau này.

2.2. Bức tượng A di đà ở chùa Phật Tích (Bắc Ninh) thế kỷ XI

Bức tượng A di đà ở chùa Phật Tích có thể là pho tượng mang phong cách đặc trưng, nổi bật nhất trong nghệ thuật Phật giáo Việt Nam. Nhà khảo cổ Louis Bezacier, cũng như sử gia Trần Trọng Kim gọi là tượng Phật Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni. Theo văn bia Vạn Phúc thiền tự bi thì tượng được tạo tác vào năm 1057 (niên hiệu Long Thụy Thái Bình thứ 4) vua Lý cho xây chùa và dựng một ngọn tháp cao trên núi Lạn Kha. Bức tượng có bệ cao 1,6m, thân tượng cao 2,69m được sơn son thếp vàng bên ngoài chất liệu đá.

tượng Phật ở Đồng Dương thế kỷ III ở Chăm Pa hơn là phong cách tượng Phật Trung Hoa đương thời.

2.3. Bức tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp (Bắc Ninh)

Bức tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp được cho là tác phẩm kinh điển của mỹ thuật Phật giáo Việt Nam, có niên đại thế kỷ XVII, do Trương Thọ Nam tạc. Đồng thời, theo văn bia tại chùa cho biết việc tôn tạo chùa liên quan đến sư trụ trì Thiền sư Minh Hạnh, học trò của Hòa thượng Chuyết Chuyết và câu chuyện Hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc (vợ của vua Lê Thần Tông) cùng con gái Lê Thị Ngọc Duyên (pháp danh Diệu Tuệ) là đã bỏ tiền của ra công đức để trùng tu chùa từ năm 1644 đến năm 1647. Tượng cao 3,7m, ngang 2,1m, dày 1,15m. Tượng có 11 đầu, 42 tay lớn và 952 tay dài ngắn khác nhau.

Đây là pho tượng mang đến nhiều chú ý nhất trong giới nghiên cứu mỹ thuật, văn hóa, tôn giáo ở Việt Nam, nghĩa là nó đã có những tác động mạnh mẽ, đa chiều, hay nói cách khác bức tượng không chỉ đẹp về hình khối mà còn ẩn chứa nhiều triết lý sâu xa, chạm đến vẻ đẹp chuẩn mực theo phong cách tượng Phật Việt Nam. Nếu pho tượng Phật cổ ở Đồng Dương thế kỷ III cho thấy một Đức Phật có hình ảnh gần gũi với phong cách Phật giáo Nam Tông, thì pho tượng thứ 2 là A di đà ở chùa Phật Tích thế kỷ XI cho thấy hình ảnh Đức Phật đã được Việt hóa theo tri ngộ của cư dân châu thổ sông Hồng, đến bức tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay thế kỷ XVII ở chùa Bút Tháp lại cho thấy hình tượng Phật đồng hiện với triết thuyết “Tịnh – Mật tông hợp nhất”.

Sự độc đáo của Thiên Thủ Thiên Nhãn Quan Âm ở Việt Nam khác với các nước khác là sự kết hợp, đồng hiện hai biểu tượng Quan Âm là biểu tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quan Âm (nghìn mắt, nghìn tay – sự vi diệu vô biên về quán sắc, quán hương, quán vị, quán xúc, quán pháp) và biểu tượng Thập Nhất Diện Quan Âm (với 11 khuôn mặt, kể cả ba khuôn mặt chính và đầu tượng Phật A di đà trên đỉnh, xếp theo 5 tầng). Đồng thời, phần bệ tượng hình chữ nhật có tạc hình tượng Quỷ Ác ma bị quy phục. Một hợp thể của “lục căn diệu dụng” và “tri, hành hợp nhất” từ giáo lý nhà Phật trở thành tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quan Âm cũng có thể xem là một kỳ tích. Vẻ mặt Phật vừa trang nghiêm, dũng mãnh, uy hùng, vừa đượm buồn, đậm nét nữ tính và dân gian cho rằng đó là hình ảnh Công chúa Diệu Thiện con vua nước Ấn Độ cổ xưa, do không vâng lời cha mà từ bỏ ngai vàng lên chùa tu tập, vua cha đốt chùa nơi nàng tu tập thì nàng được Thần Bạch Hổ cứu chạy sang tận chùa Hương Việt Nam…

3. Cần chú trọng gìn giữ vẻ đẹp của tượng Phật trong chùa Việt ngày nay

3.1. Những tác động của xã hội đến nhận thức xây dựng, tạo tác tượng chùa Phật

Từ thời trung đại cho đến cận đại, nền cảnh kinh tế xã hội Việt Nam có thể nói là rất hạn chế so với Trung Hoa hay Ấn Độ. Các hang động Ajanta niên đại ở thế kỷ III TCN gần Aurangabad được đục trong vùng núi lửa Deccan thuộc ngọn đồi Sahyadri hiện còn lưu giữ nhiều kết cấu kiến trúc (Chaitya và sảnh cầu nguyện, Vihara (tịnh xá) hoặc tu viện) với nhiều tác phẩm điêu khắc và tranh vẽ tường biểu hiện phong cách nghệ thuật Tiểu thừa một cách tuyệt vời. Hoặc những công trình to lớn kiểu chùa hang Vân Cương, Long Môn, Mạc Cao và Mạch Tích Sơn niên đại thế kỷ 5 thời Bắc Ngụy (thuộc tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc).

Những ngôi chùa có sớm nhất được biết đến ở Bắc Bộ có từ thời Lý, kiến trúc chùa – tháp gắn liền với không gian làng xã u tịch, thuần phác. Theo sử truyền, bức tượng to lớn (là một trong 4 bảo vật An Nam Tứ Đại Khí) là tượng chùa Quỳnh Lâm cao 6 trượng (tức đến gần 20m), nhưng sự chính xác đến đâu thì không rõ. Những bức tượng còn lại từ thế kỷ XI – XVIII đến nay phần lớn đặt trong điện thờ chính, phụ thuộc không gian kiến trúc. Thường chỉ cao lớn như tượng A di đà chùa Kim Liên hay tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quan Âm là phổ biến.

Ngày nay, khi kinh tế phát triển mạnh mẽ, tính thực dụng lấn lướt mọi bề nhân sinh, thì sự ngộ nhận phải làm tượng to lớn, làm nhiều Bồ Tát để có thể khẳng định Phật Pháp (?!) Thay vì làm tượng Phật cho đúng, cho sát các quý tướng và vẻ vi diệu thần thông của Phật thì chúng ta lại chú trọng làm to, cao, lớn, kết cục là do quá lực mà phần lớn tượng không đạt đến độ chân xác, nhiều khi thô kệch, cẩu thả. Mặt khác, nhiều chùa ở Thanh Hóa hay địa phương khác do được cúng dường quá nhiều tượng nên bày đặt kín điện thờ không có quy củ, hoặc bày đặt ra sân nơi thì 500 vị A La hán, nơi thì 18 vị, lại có chùa do sân hẹp chỉ bày đặt 6 hoặc 8 tượng. Quả thật, xem ra như vậy là rất không nên. Lại có chuyện, ngày nay người ta có công nghệ đúc tượng hàng loạt, nên giá rất rẻ, đem cúng tặng chùa, khiến cho tượng ở các chùa quá giống nhau, rất thiếu ấn tượng. Đặc biệt, màu sắc quá rực rỡ, khô khan, phô trương, thiếu cảm xúc bởi chỉ là một mầu vàng óng đơn điệu. Thực ra, màu sắc tượng Phật chính là màu áo Casa (kasaya). Theo Phật tích nguyên thủy, màu áo Casa là màu “hoại sắc”, tức là hỗn hợp của sắc tam chủng: màu gần như đen (màu thâm, màu bùn đất) + màu gần như xanh (màu rỉ đồng) + màu gần như đỏ (màu hoa quả). Những bức tượng cổ ở chùa Kim Liên, hay chùa Tây Phương hiện vẫn còn bảo lưu được lớp sơn son thếp vàng theo kiểu màu “hoại sắc” trên.

3.2. Những thay đổi tân kỳ trong tạo tác tượng Phật đương đại ở Thanh Hóa cần tránh

Trong lịch sử cổ đại, trung đại không bao giờ ngôi chùa Phật lại nhỏ bé, hoặc kém tráng lệ hơn các dinh thự của vua quan. Bởi Đức Phật được xem như vua của thế giới quá khứ – hiện tại – tương lai. Ngược lại, ngày nay một tín đồ là thương gia hay quan lại giàu có, họ sẵn sàng xây dinh thự to hơn nhiều lần ngôi chùa truyền thống. Sự chênh lệch theo cách so sánh này cũng là một mặt thúc đẩy nhiều chùa Việt đua nhau xây mới, đắp tượng mới hết sức to lớn nhằm hoằng dương Phật Pháp ở đầu thế kỷ XXI. Điều này có thể cảm thông, bởi đó là một cách cúng dường, tán thán Đức Phật mà thôi, song thực tế cũng sinh ra nhất nhiều phản cảm.

Thanh Hóa có nhiều chùa Phật niên đại từ thế kỷ XI – XVIII, tuy nhiên phần lớn đã hư hại, các di vật gốc còn lại rất hiếm. Bộ Tam thế bằng gỗ ở chùa Sùng Nghiêm Diên Thánh (Hậu Lộc) có niên đại thế kỷ XVIII thuộc loại tượng mẫu mực trong nghệ thuật tạo hình Phật giáo Việt Nam nhưng đã bị mất cắp. Một số chùa làm mới có thể xem là có chất lượng tốt cả kiến trúc và điêu khắc, có thể kể đến chùa Linh Cảnh (Thọ Xuân) với bộ Tam thế có cách tạo hình và sơn màu theo kiểu “hoại sắc – tâm chủng” cổ điển rất biểu cảm. Các chùa Tường Vân (Vĩnh Lộc), chùa Thanh Hà (Thành phố Thanh Hóa) còn bảo lưu được nhiều tượng Phật mang phong cách truyền thống Việt và lối sắp đặt tượng theo 5 tầng hoặc 6 tầng đảm bảo truyền thống cổ điển Đại Thừa, đôi khi có sự thay đổi ở các tầng thứ 4, 5, 6 do ảnh hưởng giữa các tông phái và tín ngưỡng bản địa. Tuy nhiên, một số vấn đề mà chúng tôi xin khuyến cáo phải chú trọng đến khi tạo tác tượng Phật là:

– Người tạo tác hình tượng Đức Phật chỉ có thể sáng tạo thành công khi thực tâm giác ngộ Phật Pháp và tự nguyện lao động tạc tượng như một sự cúng dường, tán thán Đức Phật.

– Sư trụ trì chùa phải có công đức cao dầy và trí tuệ khởi phát cao minh, thông tường kinh cổ, Phật Pháp để có thể dẫn dắt người tạo tác tượng giác ngộ, nhận ra những quý tướng, vẻ đẹp uy hùng, mẫm tiệp của Phật mà tạc theo.

– Phải nhận thức rằng căn duyên khởi xuất từ hình tượng Phật chỉ là một phương thức dẫn nhập, khai thông giúp mọi người vén màn u tối vô minh để giác ngộ.

Rõ ràng, chuẩn mực của tượng chùa xưa cần được tiếp nối, đó là không phải ở tỷ lệ tượng lớn hay bé, chùa cao hay thấp. Mà quan tâm chính yếu vẫn là chất lượng tạo tác, sự điêu luyện, sự công phu đạt được trong hình nét vi diệu, có thể lột tả được cốt cách, thần thái, quý tướng của Phật chân xác nhất. Nhờ đó giúp chúng sinh dễ dàng dẫn nhập, giác ngộ ra “Chân Nguyên Phật Pháp”.

Tác giả bài viết: NGND.PGS.TS LÊ VĂN TẠO1


Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa.

2 Theo Kinh Vô Lượng Thọ.

3 Theo Đại Tạng Kinh Việt Nam 3 minh là: Túc mạng minh (pubbe nivàsànussati nà.na); Thiên – nhãn – minh (dibbacakkhu hay sattàna.m cutùpapàta nà.na); Lậu – tận – trí (àsavakkhaya nà.na).

4 Theo sách Giáo trình Phật học: Tam Tạng Kinh là bộ sách ghi chép những lời của Đức Phật nói ra, xem như Giáo pháp (Dhamma), bao gồm ba phương diện: Giáo lý (Pariyatti), Thực hành (Patipatti) và Chứng ngộ (Pativedha). Xem sách Giáo trình Phật học – Chan Khoon San, biên dịch Lê Kim Kha, Nxb Phương Đông, 2011.

5 Theo Tiến sĩ Bá Trung Phụ, Trưởng phòng trưng bày Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Chan Khoon San (Lê Kim Kha biên dịch) (2011), Giáo trình Phật học, Nxb Phương Đông.
[2]. Học viện Phật giáo Việt Nam, Trí Siêu, Tuệ Sỹ (2016), Đại tạng kinh Việt Nam (Bộ A Hàm), Nxb Tôn giáo.
[3]. Kinh Tam Muội tạo tượng (biên soạn mới), ký hiệu lưu kho AC. 646. Viện Hán Nôm.
[4]. Pháp sư Tịnh Không (dịch giả Nguyên Trừng) (2002), Đại Thừa vô lượng thọ kinh, Nxb Tôn giáo.
[5]. Thích Minh Cảnh (2016), Từ điển Phật học Huệ Quang, Tập 2, Nxb Tổng hợp Tp Hồ Chí Minh.
[6]. Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam, Viện Triết học (1998), Lịch sử Phật giáo Việt Nam, Nxb KHXH.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết cùng chuyên mục:

Giải mã Phật viện Đồng Dương nhìn từ cấu trúc của Thai tạng giới mạn-đà-la Mật tông.
Lịch sử, Nghiên cứu, Văn hóa

Phế  tích Đồng Dương (1) là tổ hợp kiến trúc đền-tháp Phật giáo quan trọng nhất của vương quốc Champa, hiện tọa lạc tại xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Phế tích đồ sộ này đã được Henri Parmentier và Charles Carpeaux khai quật trong thời gian từ ngày 07-9-1902 đến...

Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử và Thiền phái Liễu Quán – Những nét tương đồng
Lịch sử, Nghiên cứu

TÓM TẮT Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử là thiền phái Phật giáo yêu nước, nhập thế, kết hợp chặt chẽ giữa đời và đạo, đạo với đời. Vào thế kỷ XVII-XVIII, hệ tư tưởng của thiền phái Trúc Lâm lại có điều kiện tỏa sáng trong đời sống người dân. Hệ tư tưởng này...

Tư tưởng nhập thế của thiền phái Trúc Lâm Yên Tử trong sự nghiệp đoàn kết, xây dựng và phát triển đất nước
Luận, Nghiên cứu, Văn hóa

Tóm tắt: Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ thế kỉ thứ I trước Công nguyên và đồng hành trong đời sống tinh thần của dân tộc. Tuy nhiên, đến thế kỷ 13 khi xuất hiện Thiền phái Trúc Lâm mà vua Trần Nhân Tông là vị tổ sư khai sáng thì Phật giáo...

Tinh thần nhập thế, hộ quốc an dân và công hạnh các bậc cao tăng trong lịch sử
Nghiên cứu, Văn hóa

Tinh thần nhập thế của Phật giáo đã có từ thời Mâu Tử, nhưng dưới thời Vua Trần, thì được phát triển mạnh mẽ nhất. Đặt nền móng cho tinh thần nhập thế ấy là khi tướng Trần Thủ Độ nói với Vua Trần Thánh Tông: “Tôi dám nói rằng bệ hạ vì sự tự...

Ảnh hưởng của Phật giáo trong văn học chữ Nôm giai đoạn nửa cuối thế kỷ XVIII đến nửa đầu thế kỷ XIX
Lịch sử, Nghiên cứu, Văn hóa

Giai đoạn lịch sử xã hội đầy biến chuyển, phản ảnh đời sống con người văn học chữ Nôm giai đoạn này cũng đã ghi nhận vào mình khá đầy đủ mọi phương diện về đời sống tôn giáo nói chung và Phật giáo nói riêng. Đời sống ấy được quy chiếu vào văn thơ...

Tôn Sư trọng Đạo – dưới góc nhìn của đạo Phật
Nghiên cứu, Văn hóa

Nói đến truyền thống Tôn sư trọng đạo là nói đến mối quan hệ tương tức và tương nhập. Đây là mối quan hệ cùng nhau, nếu thiếu hay tách biệt sẽ không tồn tại. Có cả thầy và trò trong mối quan hệ trong nhau, cùng nhau, để hiện hữu, chuyển tải và hóa Đạo...

Tìm hiểu trai đàn Giải oan Bạt độ trong nghi lễ Phật giáo xứ Huế
Nghiên cứu, Văn hóa

Trai đàn Giải oan bạt độ là một pháp phương tiện. Nó nhắc nhở mỗi con người nên tự thân ý thức về những hành nghiệp của mình, đừng để gây ương lụy để rồi thọ khổ quả, đó là ý nghĩa “lấy việc độ tử mà độ sinh” trong Đạo Phật. Dẫn nhập: Nghi lễ...

Vai trò của Hòa thượng Giác Tiên đối với phong trào chấn hưng Phật giáo ở Trung Kỳ
Lịch sử, Nghiên cứu

Mở đầu Phật giáo du nhập vào Việt Nam từ rất sớm, với sứ mệnh “đồng hành” cùng dân tộc cũng bắt đầu từ đó. Vì vậy, sự hưng suy của một quốc gia cũng chính là những nốt nhạc “trầm bổng” của đạo Phật. Nó đã được giới thiệu vào thời hoàng kim của...

Lễ Sóc, Vọng trong lịch sử
Lịch sử, Nghiên cứu, Văn hóa

Hàng tháng, mỗi ngày Rằm, mùng Một Âm lịch, người Việt có thói quen thắp hương nhằm thỉnh cầu các vị thần linh, tổ tiên phù hộ cho bình an, hạnh phúc, may mắn… Lịch âm được xây dựng trên cơ sở quan sát chu kỳ, vị trí của Mặt Trăng so với Trái Đất....

Hệ phái Khất sĩ: Quá trình phát triển và những đóng góp
Lịch sử, Nghiên cứu

Tóm tắt Đạo Phật Khất sĩ Việt Nam xuất hiện trong một giai đoạn đặc biệt của đất nước khi bị bảo hộ của Pháp. Xã hội tồn tại hai sắc thái rõ rệt. Nông gia và thành thị. Do tính tương phản của văn hóa và nếp sống đó, một thời gian dài xã hội...

Thiền phái Liễu Quán: Sự truyền thừa và phát triển
Lịch sử, Nghiên cứu

Tóm tắt: Thiền phái Lâm Tế Trung Quốc du nhập vào  Đàng Trong Việt Nam  nửa cuối thế kỷ XVII qua bước chân hoằng hóa của chư Tổ sư người Hán. Kế thừa truyền thống chư Tổ thiền phái Trúc Lâm Việt Nam; Thiền sư Liễu Quán (1667-1742) sau khi đắc pháp với Đại sư Minh...

Tư tưởng thiền phái Tào Động Trung Hoa và ở Việt Nam
Lịch sử, Nghiên cứu

Dẫn nhập Phái Tào Động được thành lập vào khoảng cuối đời Đường. Thiền sư Động Sơn Lương Giới tu học và đắc đạo nơi thiền sư Vân Nham Đàm Thịnh. Thiền sư đến hoằng pháp tại Đông Sơn Phổ Lôi Thiền Tự ở Giang Tây, phát huy tông phái lớn mạnh, sáng lập giáo...

Lịch sử hình thành và bản chất của giáo hội Phật giáo cổ truyền Việt Nam
Lịch sử, Nghiên cứu

1. Lịch sử hình thành Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam Lịch sử đã ghi nhận Giáo hội Phật giáo Cổ truyền Việt Nam ra đời vào năm 1969 (Kỷ Dậu) là hậu thân của các tổ chức “Lục Hòa Liên Xã” (ra đời vào năm 1922), “Hội Phật giáo cứu quốc Nam...

Trang trí hoa văn chữ Vạn tại lăng Khải Định – Huế
Kiến trúc-Mỹ thuật, Nghiên cứu

Trang trí hoa văn chữ Vạn ở lăng Khải Định – Huế là một ví dụ cụ thể, bên cạnh các yếu tố thẩm mỹ, nó còn thể hiện một đời sống tâm hồn giàu chất mỹ cảm nguyên sơ mà phong phú, hòa quyện với đời sống tâm linh mang màu sắc Phật giáo...

Tiếp biến văn hóa Việt-Chăm và Việt-Hoa nhìn từ chùa Việt ở Khánh Hòa
Nghiên cứu, Văn hóa

Tóm tắt: Từ xưa đến nay, chùa Việt ở Khánh Hòa không chỉ thỏa mãn nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo, mà nó còn góp phần gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống cũng như phản ánh sắc thái địa phương. Chùa Việt ở Khánh Hòa ngoài thờ Phật còn dung hòa...

Về pho tượng phật lớn của Phật viện Đồng Dương
Kiến trúc-Mỹ thuật, Nghiên cứu

TÓM TẮT Đi từ mô tả lại thực trạng của pho tượng Phật lớn nhất của người Chăm ở Đồng Dương, bài viết rút ra đặc điểm riêng về cách ngồi, kết tay, y phục,… có sự ảnh hưởng của nghệ thuật Trung Hoa, Nhật Bản. Từ đây, bài viết liên hệ tới một số...