Lời nói cũng như ngôn ngữ viết là phương tiện truyền đạt thông tin, là chất liệu tác động đến tư duy, nhận thức, vì vậy, chúng ta cần phải cẩn trọng trong từng lời nói, từng câu chữ của mình, nếu không chúng ta đang tạo ra sự đau khổ cho bản thân và cho người khác.

Đức Phật dạy rằng, nếu người nói nhiều, nói lắm lời mà không cẩn trọng, thì có 5 mối nguy xảy đến, đó là mình sẽ (1) nói láo, nói phét, (2) nói những lời gây chia rẽ, mất đoàn kết, (3) nói những lời độc địa, soi mói, (4) nói những chuyện phù phiếm, tào lao, không mang lại lợi ích cho mình cũng như người nghe. (5) Chính vì điều này, hiện tại bất an, đau khổ; sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, phương xấu, chốn khổ, địa ngục.

Trái lại, người nói những lời vừa phải, có cân nhắc, có tâm từ và hiểu biết, thì có 5 điều lợi ích đang chờ đợi mình, đó là mình sẽ (1) không nói láo, không bốc phét, (2) nói những lời hài hòa, đoàn kết và hiểu biết, (3) nói những lời từ ái và khích lệ, (4) nói những chuyện ý nghĩa, cần thiết, mang lại lợi ích cho mình cũng như người nghe. (5) Chính vì điều này, hiện tại bình an, hạnh phúc; sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này. (Kinh Tăng chi 5, 214 (A, III. 254)).

 Bên cạnh đó, đức Phật cũng dạy rằng nếu người thuyết pháp với giọng ca ngâm kéo dài cũng đem lại những điều nguy hại, đó là, (1) tự mình say đắm trong âm giọng ấy; (2) người khác say đắm trong âm giọng ấy; (3) các người gia chủ phê bình: “Như chúng ta hát, cũng vậy, các Sa-môn Thích tử này ca hát;” (4) bị gián đoạn định vì cố gắng rèn luyện cho âm thanh điêu luyện; (5) các thế hệ sau bắt chước, [nên gây ra sự nguy hại kéo dài]. (Kinh Tăng chi 5, 209 (A, III. 251)).

Vì ngôn ngữ là chất liệu của tư duy đưa đến nhận thức về lẽ sống nhân sinh cuộc đời, nên đức Phật luôn nhắc nhở chúng ta rằng, nếu sử dụng lời nói mắng nhiếc, miệt thị, xúc phạm người khác, đặc biệt là miệt thị những người đức độ, thánh thiện, thì người đó sẽ (1) bị chặt đứt con đường hướng thiện, hướng thượng, hướng đến chỗ cao đẹp của nhân phẩm đời người, (2) tâm tư rơi vào nhiễm ô, bất thiện, (3) tiêm nhiễm những thứ nhận thức, quan điểm bệnh hoạn sai lầm, (4) đời sống khổ đau, bất an, lúc sắp mất, tâm tư mê loạn, (5) sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, phương xấu, chốn khổ, địa ngục. (Kinh Tăng chi 5, 211 (A, III. 252)).

Chúng ta thường hay nói rằng “khẩu xà nhưng tâm Phật” để bào chữa cho những phát ngôn gai góc, nặng nề, nhưng đó là sai lầm vô cùng nghiêm trọng. Có thể chúng ta bị lối tư duy, giáo dục phong kiến, một kiểu giáo dục ép buộc và chịu đựng, bị những người ăn trên ngồi trước chửi bới, nặng lời … nhưng họ lại nói rằng vì thương chúng ta, vì muốn chúng ta tốt lên, và đại khái như thế, nên mới nặng lời, chỉ là “khẩu xà mà tâm Phật thôi.” Tuy nhiên, một khi tâm đã Phật thì không bao giờ có việc “khẩu xà” với lời nặng nề, mắng mỏ. Đó là nguyên lý.

Hơn nữa, một khi “khẩu đã xà” thì tâm không bao giờ là “tâm Phật” được. Và một khi “tâm đã xà” thì khẩu không bao giờ là “khẩu Phật” được. Một số người cho rằng có rất nhiều người “khẩu Phật” với lời ngọt ngào, nói toàn chuyện đạo lý, nhưng tâm thì xà, rất thâm hiểm và độc ác. Đó là sự ngộ nhận của chính người nghe. Nếu người nghe tỉnh táo và đủ sáng tỏ thì dễ dàng nhận ra rằng những lời ngọt ngào, đạo lý đó chỉ là giả tạo, đạo đức giả, là “lời ma” chứ không phải “lời Phật,” lời ma mị, với mục đích lừa phỉnh, dối gạt.

Trong cuộc đời, một số người do tâm tư, do hoàn cảnh từ thời ấu thơ, do giáo dục thiếu thời, đã trau chuốt lời nói, rèn luyện kỹ năng thao túng tâm lý người khác với giọng điệu đôi khi mượt mà, mật ngọt, đôi khi nịnh bợ trá hình, đạo đức giả, đôi khi trấn áp những người nhẹ dạ, đôi khi gây ra cãi cọ, tranh luận giữa người này người kia. Điều này đức Phật đã từng cảnh báo là gây ra đau khổ cho mình đời này và cả đời sau. “Này các tỳ-kheo, người nào gây ra cãi cọ, gây ra tranh luận, gây ra đấu tranh, gây ra các cuộc đấu khẩu, gây ra kiện tụng, thì có năm sự nguy hại chờ đợi người ấy. Thế nào là năm? (1) Không chứng điều chưa chứng được [trên con đường rèn luyện tâm đạo]; (2) làm rơi mất điều đã chứng được; (3) tiếng ác đồn khắp; (4) khi mạng chung, tâm bị mê loạn; (5) sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, phương xấu, chốn khổ, địa ngục.” (Kinh Tăng chi 5, 212 (A, III. 252)).

Vì vậy, khi viết thì “bút sa gà chết,” khi nói thì “không ai có thể rút lại được lời nói của mình,” cho nên, mọi lời nói cần phải thận trọng, bộ não và trái tim phải nhanh hơn miệng, và cần phải “uốn lưỡi 7 lần trước khi nói.”

Thầy Viên Minh

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết cùng chuyên mục:

Phật dạy nhìn lại lỗi mình để tiến tu
Lời Phật dạy

Chân lý cuộc đời không thuộc về sự đúng sai, được mất, hơn thua, khen ngợi hay chỉ trích, mà thuộc về những người nào có hiểu biết chân chính, thấy và biết đúng như thật, sống vì mọi người với tinh thần trách nhiệm cao. Người Phật tử chân chính chớ nên dòm ngó...

Không Tranh Chấp Là Pháp Trang Nghiêm
Lời Phật dạy

Một cá nhân hay đoàn thể đệ tử Phật thực sự có tu tập giới-định-tuệ thì được mọi người kính trọng; sống hòa hợp, nhẫn nhịn, không tranh chấp đấu đá lẫn nhau chắc chắn được mọi người thương mến. “Một thời Phật du hóa giữa những người họ Thích, trú trong một đô ấp của Thích gia tên là Di-lũ-ly. Bấy giờ Ba-tư-nặc vua nước Câu-tát-la… đến trước Đức Phật cúi đầu lễ sát chân...

Quả Báo Hủy Báng Phật Thánh
Lời Phật dạy

Cuộc đời vốn đục trong, đen trắng, Thánh phàm, vàng thau lẫn lộn, nói chung các cung bậc đều đủ. Nếu ta nói về ai, việc gì với thật ngữ, không hư vọng, đúng sự thật mắt thấy tai nghe, thiết nghĩ cũng chẳng có gì phải sợ. Chỉ sợ là ta nói không đúng với sự thật, nghe theo số đông mà dèm pha đàm...

Tu tập Bát quan trai
Lời Phật dạy

Bát quan trai là pháp tu tập sự xuất gia một ngày một đêm cho hàng cư sĩ. Điểm đặc biệt của pháp tu này có từ thời Thế Tôn còn tại thế, duyên khởi từ nữ cư sĩ Visākhā cầu thọ giới, và hiện vẫn duy trì trong cả hai truyền thống Phật giáo Nam tông và Bắc tông. Hàng cư sĩ do gia duyên ràng buộc, mỗi tháng vào các ngày trai giới tìm đến trụ xứ của chư Tăng phát nguyện thọ giới, tu tập theo hạnh...

Chín đức của nguyện bố thí
Lời Phật dạy

Bố thí và cúng dường là một trong những hạnh tu căn bản của hàng Phật tử tại gia. Nhất là trong mùa an cư kiết hạ, khi chúng Tăng tập trung về một chỗ, không đi hóa duyên thì sự hộ trì của hàng cư sĩ lại càng mạnh mẽ hơn. Ai cũng biết, thực hành hạnh bố thí và cúng dường thì được phước. Nhưng bố thí để “được quả báo lớn, đến chỗ cam-lồ, diệt tận” thì không phải...

Tu Hành Cần Phải Vững Tâm
Lời Phật dạy

Con đường tu hành vốn dĩ không bằng phẳng, nhiều chông gai, nếu không bền tâm vững chí thì lắm lúc cũng bị lung lay, chuyển hướng. Để đi đến đạo quả hay chí ít là giữ vững chí hướng xuất trần thì giới, định, tuệ là ba chân vạc kiên cố để trụ vững giữa bão giông nghiệp lực và tám ngọn gió đời. Nhất là khi người tu đang chơi...

Giải pháp của đức phật trước nguy cơ xung đột & chiến tranh
Lời Phật dạy

Xung đột và chiến tranh luôn hiện hữu trong lịch sử tồn sinh của nhân loại, và gần như nó không hề giảm thiểu nếu không muốn nói là ngày càng tăng thêm trong bối cảnh thế giới hiện nay. Chắc chắn một điều là nước nào có đầy đủ sức mạnh, toàn diện về các phương diện vật chất và tinh thần thì sẽ vững vàng, an ổn hơn trong các đối trọng giữa tương quan khu vực...

Năm món trói buộc và ngăn che
Lời Phật dạy

Ai cũng biết, thiền định là cốt tủy của pháp hành trong Phật giáo. Muốn chuyển hóa phiền não, thanh tịnh thân tâm, thăng hoa tuệ giác cần phải thực hành thiền định, tinh chuyên Chỉ và Quán. Để vào sâu thiền định, hành giả phải từng bước chuyển hóa và đoạn trừ năm triền cái (ngũ cái), tức năm món trói buộc và ngăn che: Tham dục, Sân nhuế, Thùy miên, Trạo hối và Nghi. Tâm của chúng ta luôn bị năm triền cái này chi...

Không Dễ Nói Lời Lành
Lời Phật dạy

Thiện ngữ là nói lời lành, chân thật, nhẹ nhàng, xây dựng, đoàn kết, yêu thương. Cung thuận là cung kính, nhu hòa, đôi khi có những việc mình chưa thực sự hài lòng nhưng cũng không vì thế mà bực bội, nóng nảy, quát tháo, gây gổ. “Một thời Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng, vườn Cấp Cô Độc… – Ta...

Mạng Người Trong Hơi Thở
Lời Phật dạy

Niệm chết hay tưởng chết là một trong những đề mục tu tập quan trọng trong giáo pháp Thế Tôn. Mạng người chỉ trong hơi thở, thở ra mà không thở vào tức qua đời khác. Thường tư duy, nhớ nghĩ, tưởng niệm về sự mong manh của đời người như thế thì “sẽ thoát sanh, già, bệnh, chết, sầu lo khổ não”. “Một thời Phật ở nước Xá-vệ, rừng...

Có Nguyện Mà Không Cầu Xin
Lời Phật dạy

Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anà-thapindika. Rồi gia chủ Anàthapindika đi đến đảnh lễ, Thế Tôn nói với gia chủ Anàtha-pindika đang ngồi một bên: Có năm pháp này, này Gia chủ, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khó tìm được ở đời. Thế nào là năm? Tuổi thọ; dung sắc; an lạc; tiếng đồn tốt; cõi trời khả lạc, khả hỷ, khả ý khó tìm...

Những điều nam giới bị ràng buộc
Lời Phật dạy

Chúng ta sinh ra trong cõi Dục nên nghiệp tham ái là bản chất của con người. Ái dục, luyến ái nam nữ có vị ngọt, có sức hấp dẫn và lôi cuốn mạnh mẽ.  Khi đến tuổi trưởng thành, mỗi người đều tìm cho mình một người bạn đời để mưu cầu hạnh phúc, cùng nhau vui sống cho đến ngày đầu bạc răng long. Không ít người còn nguyện sống chung,...

Phật dạy về: “Nhân duyên giàu nghèo”
Lời Phật dạy

Sống ở đời, ai cũng mong được sinh vào nhà khá giả, có điều kiện để học hành cũng như tạo dựng vốn liếng làm ăn, thiết lập đời sống hạnh phúc an vui. Nhưng trớ trêu cho kiếp người là không ai có thể chọn lựa cho mình một nơi chốn để sinh ra. Sinh vào nhà cha mẹ là ai, hoàn cảnh như thế nào… là điều mà ta...

Phật dạy: Tác hại của rượu bia
Lời Phật dạy

Một số thống kê gần đây cho thấy người Việt mỗi năm tiêu thụ rượu bia xếp thứ hạng cao ngất ngưởng nhất nhì trong khu vực. Đây một thứ hạng đáng buồn! Cũng từ đó, những hệ lụy có nguồn gốc từ rượu bia dễ nhận thấy như bệnh tật, gây tai nạn giao thông, làm mất trật tự an ninh xã hội… xảy ra ngày càng...

Nhân Duyên Của Việc Sống Lâu Và Chết Yểu
Lời Phật dạy

Mỗi người sống trên đời đều có một thân phận, tuổi thọ khác nhau. Có người sống lâu và khoẻ mạnh nhưng cũng có người luôn bị bệnh tật, tai nạn hoặc thậm chí chết yểu. Nguyên nhân của sự khác biệt về thọ mạng giữa người trường thọ và người đoản thọ là do hành nghiệp của họ trong quá khứ và ngay chính trong hiện tại khác nhau....

Chết Do Tai Nạn Sẽ Đi Về Đâu?
Lời Phật dạy

Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu, khu vườn Nigroda. Rồi Mahànàma đi đến, sau khi đảnh lễ, ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn: Kapilavatthu này, bạch Thế Tôn, rất phồn vinh, dân cư đông đúc, quần chúng chen chúc, chật hẹp. Bạch Thế Tôn, sau khi hầu hạ Thế Tôn hay các Tỷ kheo đáng kính, vào buổi chiều, con đi vào Kapilavatthu,...