Ta thường nghĩ rằng, Đạo và Đời là hai lãnh vực khác nhau, Đạo thì cao siêu, rộng lớn mà Đời thì phàm phu, chật hẹp. Suy nghĩ ấy không sai, nhưng không thực tế và chính xác.

Bởi, khi ta nhìn sâu vào hoa sen, ta thấy gốc rễ của nó không bao giờ tách rời khỏi bùn và nước. Nếu gốc rễ của nó tách rời khỏi bùn và nước, thì hoa sen không còn là hoa sen nữa.

Và hình như ta nhìn cho cùng, thì không có gốc rễ của loài hoa nào tách khỏi đất, bùn và nước. Nếu có chăng, chỉ là loài hoa giấy và hoa nhựa.

Nhưng, ta nghiệm cho đến chỗ thực tế và sâu sắc, thì hoa giấy hay hoa nhựa gì, cũng không thể nào độc lập với đất, nước và bùn và cũng như cùng với những yếu tố khác.

Ở lãnh vực nhận thức nầy, ta thấy nó là hoa giấy hay hoa nhựa, nhưng ta bước qua những lãnh vực nhận thức khác sâu hơn, thực tế hơn, thì trong hoa giấy hay hoa nhựa cũng có mặt của những yếu tố khác, như đất, nước và bùn.

Như vậy, rõ ràng không có cái gì tự có và độc lập.

Cũng vậy, Đạo không thể tự có mà có ngay giữa cuộc đời và đời cũng không thể tự có, mà có ngay trong những biến dịch, thô phù của đạo.

Nếu học đạo, ta chỉ thấy những tinh hoa của đạo là lẽ thường hằng mà không nhận ra được lẽ biến thiên của đạo từ nơi lẽ thường hằng ấy, là cái học đạo của ta bị khuyết tật. Và học đạo, ta chỉ thấy lẽ vô thường, biến dịch của sự sống, mà không thấy lẽ thường hằng trong cái không thường hằng của biến dịch, thì cái học đạo của ta cũng là cái học đạo bị khuyết tật.

Ta học bất cứ cái gì mà cái học của ta bị khuyết tật, chúng sẽ dẫn ta đi tới với những nhận thức bệnh hoạn, những hành động ngớ ngẩn, buồn cười và những kết quả sần sùi, méo mó.

Học đạo mà bị sần sùi, méo mó, nó không những gây tai họa cho ta, mà còn cho nhiều người, không phải một nơi mà nhiều nơi, không phải chỉ một thời mà nhiều thời, không phải chỉ một loài mà nhiều loài.

Nên, ta biết rằng, lẽ thường hằng và sự biến dịch của đạo không phải là một, nhưng lại càng chẳng phải là hai.

Đạo là thường hằng và đời là biến dịch; đạo là chân thực mà đời là hư ảo, nhưng đạo và đời nào có tách rời nhau; chân thực và hư ảo nào đâu có độc lập.

Nên, lẽ thường hằng, chân thực của đời là đạo, cái biến ảo, huyễn hoặc của đạo là đời. Hay chính cái tinh hoa của đời là đạo và cái tục của đạo là đời.

Nên, đạo ở đâu mà đi tìm, đời ở đâu mà tránh? Đạo và đời tuy ta thấy hai, nhưng kỳ thực là “bất nhị”. Đạo ở đâu thì đời ở đó; đời ở đâu thì đạo có mặt ở đó. Kẻ trí thì ngay nơi tục mà chơn, ngay nơi đục mà trong, ngay nơi hẹp mà rộng và ngay nơi tâm mà Phật. Kẻ ngu thì ngay chơn mà tục, ngay nơi trong mà đục, ngay nơi rộng mà hẹp và ngay nơi tâm mà chúng sanh.

Vậy, ta hãy uống một ngụm nước trong hay một tách trà ấm mà cười một tiếng cho văng tục, văng chơn, văng ngu và văng ngay cả trí!

THÍCH THÁI HÒA

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết cùng chuyên mục:

Xin đừng lên án việc xây chùa
Điểm nhìn

Tất cả chúng ta đều phải nương vào Thế gian trụ trì Tam bảo mới hoằng dương được Phật pháp. Do đó, việc xây chùa, tạc tượng, đúc chuông, độ tăng là đạo sự thiết yếu, phải duy trì. Vì nếu không xây chùa, sẽ không có cơ sở thờ tự, tập hợp lực lượng...

Thị phi cuối năm
Điểm nhìn

Sắp hết một năm… Một năm khá yên với tôi. Không sóng, không gió, ngoài đời cũng như trong đạo. Con đường tôi đi vẫn là thế đó Ngày mỗi mở hơn Cho tầm nhìn hạn hẹp nơi mình thoáng ra. Đâu đó, những hiện tượng không hay vẫn đang diễn ra. Không phải quanh tôi. Thế giới quanh tôi...

Hóa Giải Đối Nghịch
Điểm nhìn

Trong sự hóa giải, chuyển hóa nghịch cảnh và chúng sanh đối nghịch, sự giác ngộ, thành Chánh giác là hiệu quả nhất vì nó đi vào tận nơi thâm sâu nhất của tâm chúng sanh. Thành Phật là thành Chánh giác ngay trong tâm của mỗi chúng sanh, dù chúng sanh đó có “vọng tưởng chấp trước điên đảo” đến thế nào. 1/ Bài học từ Đức Phật trong Kinh Pháp Hoa Trong kiếp Đức Thích Ca thành Phật ở Ấn Độ, người đối nghịch,...

Góc Nhìn Khoa Học Và Phật Giáo Về “linh Hồn” Và Luân Hồi
Điểm nhìn

Trong đời mỗi chúng sinh, đặc biệt là con người, sinh tử vẫn là điều làm cho chúng ta bất an, lo sợ nhất, dẫu biết rằng không ai thoát khỏi quy luật này, không ai có thể tồn tại mãi mãi mà không hề chết, thế nhưng chúng ta vẫn cảm giác như cái chết là điều gì đó rất xa xôi, xa xôi bởi không ai đoán biết được nó sẽ đến...

Phật giáo với quan niệm phù đồ hộ trì
Điểm nhìn

Phật giáo chủ trương: Con người và chỉ có con người mới thực sự là người ban phúc giáng họa cho chính mình. Sự cầu cạnh, van xin ở người khác hoặc nơi thần linh, nếu có được cũng chỉ là phần không đáng kể, chỉ có tâm niệm, hành động hướng thiện mới mang...

Hòa Thượng Tuệ Sỹ Còn Ảnh Hưởng Bao Nhiêu Tới Phật Giáo Và Phật Tử Việt Nam Hiện Nay?
Điểm nhìn

Tin Hòa thượng Tuệ Sỹ viên tịch có vẻ như khép lại một trang sử sôi động, đầy lãng mạn của Phật giáo Việt Nam, kể từ phong trào Chấn hưng Phật giáo, với sự thành lập An Nam Phật học tại miền Trung vào năm 1932, do các nhà sư và các trí thức nho học lẫn “Tây” học, chủ trương, trong đó nổi tiếng nhất là bác sĩ Lê Đình Thám (1897-1969). Với Chấn hưng Phật giáo, Phật...

Đạo Phật Trong Thời Đại Kỹ Thuật Số
Điểm nhìn

Nhiều người trong chúng ta ngày càng nhận ra tác hại của thiết bị công nghệ kỹ thuật số. Công nghệ ngày càng phát triển để phục vụ cho đời sống con người, nhưng tại sao tỷ lệ trầm cảm và lo âu ngày càng gia tăng? Về mặt trực quan, nhiều người cảm thấy không thể tự chủ và điều khiển được cuộc sống của chính mình khi màn hình điện thoại...

Phật Giáo Và Phụ Nữ
Điểm nhìn, Đời sống

Chuyện nam nữ có lẽ là vấn đề (tạm gọi) – là muôn thuở. Nó bắt đầu từ thời kỳ hồng hoang mà đến nay vẫn mang tính thời sự nóng hổi! Để bàn vấn đề này liên quan đến tổ chức, quan điểm của Phật giáo, có lẽ phải bắt đầu từ những lý do căn bản như sau.  1. Tại sao lại có phân biệt nam nữ? Đứng ở góc độ nhân thế để mà bàn, F.Engels cũng...

Vô thường – con đường đưa đến tuệ giác
Điểm nhìn

Vậy vô thường là gì? Trong cuộc sống này, nhờ có vô thường mà có sáng, có trưa, có chiều, có tối, rồi có một ngày cho đến một tháng, một năm, mười, hai mươi năm. Nhờ vô thường, đứa bé sanh ra đời rồi lớn lên, trưởng thành chứ không đứng yên một chỗ....

Con trai Đức Phật xin cha chia gia tài, kết quả ra sao?
Điểm nhìn

Gặp cha lần đầu tiên khi đã 7 tuổi, con trai Đức Phật theo lời mẹ dặn, níu áo cha xin được ngài trao lại phần gia sản của mình. Đức Phật có một người con duy nhất, đó là vương tôn La Hầu La (Rahula) được sinh ra khi Phật còn là thái tử...

Tu sĩ trẻ trước làn sóng thời đại
Điểm nhìn

Mục đích giáo hóa của Đạo Phật là hướng chúng sanh đạt đến sự giải thoát chân chính. Phương pháp giáo hóa của Đạo Phật là tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với từng cá thể chúng sanh hoặc tổ chức, giúp đối tượng nhận ra đâu là nguyên nhân khiến mình không đạt...

Bóng ma dưới góc nhìn của Duy Thức
Điểm nhìn, Đời sống

Suốt những năm tôi giảng dạy ở trường Trung cấp Phật học Nha Trang (2012-2021), đề tài mà sinh viên thích hỏi vẫn là “ma quỷ”. Tôi tham vấn đề tài này với nhiều vị Trưởng lão kỳ túc, có vị tin tuyệt đối và có vị không tin đến cực đoan. Tôi cũng hỏi...

Cao nhân dạy: Tuỳ ngộ mà an, tuỳ duyên mà sống
Điểm nhìn

Cuộc sống bất biến, bởi vậy nhiều khi thuận duyên ban đầu nhưng lại biến thành nghịch duyên sau này, có khi nghịch duyên bây giờ nhưng lại biến thành thuận duyên trong tương lai.   Người ta thường gọi nhân duyên tốt là thuận duyên, và nhân duyên xấu là nghịch duyên. Thế nhưng...

Hướng đi của đạo Bụt cho hòa bình và môi sinh
Điểm nhìn

Tình thương bằng hành động: Biết chăm sóc chính ta, người muốn bảo vệ môi trường. Có một người học trò hỏi tôi:“Con phải làm gì trước quá nhiều vấn đề cấp bách hiện nay?” Tôi trả lời: “Con chỉ cần làm một thứ thôi nhưng làm cho sâu sắc và cẩn trọng thì con...

Phóng sinh như thế nào cho đúng cách?
Điểm nhìn

Hoạt động phóng sinh dựa trên tinh thần từ bi và bình đẳng giữa chúng sinh, và quan niệm nhân quả của sinh tử – luân hồi. Để hiểu việc này theo tinh thần giáo lý Phật đà, đại chúng hãy gạt bỏ những ồn ào và thiên kiến, lắng tâm đọc lại khai thị...

Bám Chấp
Điểm nhìn, Phật học

Bám chấp là nguyên nhân của mọi đau khổ, phiền não. Đó là những gì làm phát sinh trạng thái hữu và sinh. Điều đó không an toàn chút nào. Bất cứ điều gì có mặt, có sắc pháp chắc chắn sẽ tạo ra đau khổ. Giống như tiền của ta để người khác nhìn thấy: chắc chắn sẽ có những tên trộm muốn ăn cắp nó. Khi có tiền, bạn sợ mọi người trông thấy...