Nghi thức chẩn tế (thường gọi là Đại Trai đàn Chẩn tế Cô hồn hoặc Trai Đàn Thủy Lục) là một trong những pháp hội quan trọng nhất của Phật giáo Đại thừa, đặc biệt phổ biến trong truyền thống Bắc tông Việt Nam.
1. Nội Đàn :
– Tham lễ Giác Hoàng: Tất cả quý vị Kinh Sư đến trước Bàn Phật đảnh lễ Tam Bảo.
Vị Gia Trì Sư mật niệm chú và trải ngọa cụ, niêm hương bạch Phật, ấn chú vào ba cây hương khác và cắm vào thủ lư. Ấn chú vào thủ xích, chuyển giao thủ lư cho trai chủ; chân đi theo nét viết một chữ bí mật. Ấn chú vào mũ và đội mũ Tỳ Lư. [Mũ Tỳ lư: Tỳ Lư là tên gọi tắc của Tỳ Lư Giá Na tên chung của Pháp thân Phật tức là Đức Đại Nhật Như Lai của Mật giáo. Vị Tăng thủ toạ đội nón Tỳ Lư đứng làm Đức Phật Tỳ Lư Giá Na (Đức Đại Nhật Như Lai) tụng kinh thí thực trong lễ Vu Lan. Do đó mũ này các vị Gia Trì Sư đội trong các lễ trai đàn chẩn tế.]
Xong nội đàn, di chuyển ra ngoại đàn và bắt đầu nghi thức Chẩn tế hay còn gọi Vô Giá Cam Lồ Pháp Hội (tức là pháp hội bố thí tài, pháp và thực phẩm bình đẳng, không phân biệt, ngăn ngại một ai).
2. Ngoại Đàn :
- Thính Tiêu Diện
- Thỉnh Địa Tạng Thỉnh Ngũ Phương Phật
- Thỉnh Sư đăng đàn thuyết giới
Chẩn tế cô hồn là một khoa nghi cứu độ cho các oan hồn uổng tử đã có từ ngàn xưa. Phát xuất từ hồi Phật còn tại thế. Trong kinh Phật thuyết Diệm Khẩu Ngạ quỷ Đà la ni có ghi lại: một hôm ngài A Nan đang tịnh tu, có một con quỷ mặt mày quái dị đến nói với ngài trong ba ngày nữa ngài sẽ chết. Ngài đem chuyện ấy bạch lại với Đức Phật, Phật dạy khắp trong ba cõi đều có các loài ngạ quỷ cần cứu độ. Phật còn dạy cho ngài A Nan những chú nguyện cần thiết và bảo lấy gạo nấu cơm cháo để cúng thí. Từ đó sau mỗi lần thọ trai, các đệ tử của Phật thường sót lại phần ăn để bố thí chúng sanh và ngạ quỷ. Mãi về sau, việc cúng thí được chư Tổ sắp xếp theo thứ lớp: cúng Phật, cúng Tổ, thí thực ngạ quỷ, cô hồn trước khi chư tăng thọ trai. Tại chùa, cúng thí thực được xem như là một phần hành trì thiết yếu hằng ngày sau công phu chiều. Ở Việt Nam, bất cứ thời gian không gian nào, cứ mỗi lần trong nhà có lễ như: hôn, tang, tế đều có cúng thí thực. Đơn giản một mâm lễ nhỏ, 1 nồi cháo trắng gọi là cúng cháo, hay thông thường gọi là cúng Mông sơn thí thực, cúng các Quan, cúng kẻ khuất mặt khuất mày… Đến đời nhà Tống, Cam lồ Pháp sư lập một trai đàn cúng thí thực trên đỉnh Mông Sơn thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, phần khoa nghi dựa theo kinh chú Phật thuyết và lời cầu nguyện tóm lược như sau:
1. Trình bày tất cả do tâm tạo qua kệ Hoa Nghiêm: Nhược nhơn dục liễu trị, tam thế nhất thiết Phật, ứng quán pháp giới tánh, nhất thiết do tâm tạo.
2. Nguyện xa lìa cảnh ác thú bằng cách tập trung tư tưởng phá tan mọi phiền não, sám hối tội lỗi, giải sạch oan khiên qua chú: Phá địa ngục chơn ngôn, Phổ triệu thỉnh chơn ngôn, Giải oan kết chơn ngôn.
3. Cung thỉnh mười phương Tam Bảo, Thích Ca, Quán Âm, Địa Tạng, và A Nan Đà giáng lâm tác chứng.
4. Hướng dẫn chúng sanh quy y Tam bảo: Quy y Phật lưỡng túc tôn, quy y Pháp ly dục tôn, quy y Tăng chúng trung tôn.
5. Sám hối: Nhất thiết phật tử, hữu tình, cô hồn giai sám hối. Nói chung cả người cúng lẫn kẻ thọ (cô hồn) phải thành tâm sám hối mới có lợi lạc. Kẻ cúng không bị đọa lạc, người hưởng (cô hồn) mới thọ dụng được pháp vị.
6. Phát đại nguyện: Chúng sanh thệ nguyện độ, phiền não thệ nguyện đoạn, pháp môn thệ nguyện học, Phật đạo thệ nguyện thành. Chính người có phát tâm mới có giao cảm, mới gặt hái lợi lạc.
7. Diệt tội: Thành tâm sám hối, phát đại nguyện và hành giả tụng các thần chú mới có linh cảm như chú Diệt định nghiệp chơn ngôn của ngài Địa Tạng, Diệt bất định nghiệp chơn ngôn của ngài Quán Âm.
8. Tuyên thuyết định giới: Thần chú khai yết hầu chơn ngôn và tam muội da giới chơn ngôn. Để cho chúng sanh diệt trừ chướng ngại, mở rộng yết hầu, thọ hưởng pháp thực, thọ xong, giữ giới để thoát khỏi phiền não.
9. Biến thức ăn thành Pháp vị: Biến thực chơn ngôn, Cam lồ thủy chơn ngôn, Nhất tự thủy chơn ngôn, Nhủ hải chơn ngôn, khiến cho chúng sanh thọ hưởng được sung mãn.
10. Niệm Phật: Để cho hành giả và chúng sanh tạo duyên lành gây chủng tử Phật.
11. Kết nguyện: Thần chú gia trì tịnh pháp thực, tất cả phật tử, hữu tình, cô hồn đã no đủ, xả hết tham dục mau thoát cảnh u đồ vào tịnh độ. Trì chú: “vô giá thực chơn ngôn” phá tan sư ngăn ngại thánh phàm, tăng tục, bình đẳng thọ hưởng cam lồ vị.
12. Hồi hướng: Cầu cho tất cả chúng sanh an lành vãng sanh cực lạc. Đặc biệt theo truyền thống Chẩn tế tại Huế, trước khi hồi hướng, một vị Hữu Kim Đài rời vị trí đến bên phải Án Giác Hoa, trên tay nâng bình Cam lồ có nước uống được đã chú nguyện suốt thời kinh chẩn tế tại bàn Kim Đài, tay quyết ấn miệng niệm câu: “Tịnh thủy từ từ chú hạ.” và rưới nước cam lồ từ bình xuống. Phía dưới đất nhiều Phật tử, Đạo hữu đưa ly, chén lên hứng lấy những giọt nước ấy để uống, thoa …hầu chữa bệnh. Niềm tin vào những chén nước cúng Phật, Bồ Tát, hay đã có sự chú nguyện của chư Tăng thường có công hiệu chữa bệnh, tăng sức khỏe v.v… từ ngàn xưa đến nay mới được nhà nghiên cứu người Nhật, Ông Masaru Emoto khám phá và viết thành cuốn sách “The Message from Water” được Mỹ Thanh chuyển sang Việt ngữ những điểm chính yếu với sự đồng ý của nhà xuất bản như những năng lượng rung động tư tưởng, lời nói, ý kiến, âm nhạc của con người đều ảnh hưởng đến cấu trúc của nước. (Muốn rõ xin đọc tác phẩm này).
Khoa này có ba điểm: (1) Tâm thành, (2) Kinh chú, (3) Thân khẩu ý thanh tịnh tức Tam mật tương ứng.
Trong khoa nghỉ Chẩn tế cô hồn, chú trọng đến siêu độ cho các âm linh oan hồn uổng tử, bất đắc kỳ tử, bất định nghiệp, chiến sĩ trận vong không nơi nương tựa. Không những thí thực mà còn một lòng cầu mong cho chư vị thoát ra khỏi cảnh khổ, nghiệp ác của cõi ngạ quỷ cô hồn. Một khoa nghi nhiều lợi lạc nhất nhưng rất khó thực hiện, vì phải đòi hỏi sự tinh thông cả hai mặt, kinh điển và mật điển. Mật điển của khoa Du Già là Tam Mật đồng tu: Thân kiết ấn, Khẩu trì chú, Ý quán tưởng. Ân là Pháp thân – Chú là Báo thân- Kinh văn là Hóa thân. Thành tâm cầu nguyện thập phương Tam Bảo gia hộ, tam nghiệp thanh tịnh, phát khởi tam tâm: từ bi, hỷ xã, bình đẳng độ thoát địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh tam đồ khổ não, chúng sinh đồng sanh an dưỡng. Có thể nói đây là một pháp hành trì mà âm cảnh và dương gian đồng lợi lạc.
Do đó vị Gia trì và quí vị Kinh sư phải là những vị hành trì và giới hạnh rất nghiêm mật, luôn thanh tịnh thân tâm để đủ sức thần giao cách cảm trong lời chú nguyện khiến thức ăn biến hóa đầy đủ để hết thảy các loài chúng sanh đều thọ dụng được và nhờ vào công đức lực của quí Ngài mà Cô hồn được siêu sanh.
Du Già là một bí phạm có khả năng tế sanh độ tử, trừ chướng giải oan nên chúng tôi không dám lạm bàn. Chúng tôi kính xin quí vị lắng lòng thanh tịnh hướng về đàn tràng góp nguyện lực cùng quí Thầy một lòng mong cứu độ chư âm linh cô hồn ra khỏi cảnh khổ não, đồng thời ứng dụng từng câu kinh, tiếng kệ vào cuộc sống hằng ngày để thấu rõ được lòng từ bi, bác ái của đạo Phật đã nằm sâu trong tình dân tộc và hài hòa trong nhân gian. Nhưng cốt lõi vô cùng thực tiễn:
Thượng cúng thập phương Phật,
Trung phụng chư Hiền Thánh.
Hạ cập Lục đạo phẩm,
Đẳng thí vô sai biệt. Tùy nguyện giai bảo mãn…
Do duyên lành, sau mùa kiết hạ, là mùa báo hiếu Vu Lan. Hơn nữa quý Phật tử Chùa Phổ Quang nói riêng và Đồng hương Phật tử nói chung đã thao thức từ lâu mong tìm cách cứu độ âm linh, nên Chùa Phổ Quang đã cung thỉnh chư Tăng đầy đủ pháp lực, thuần thục khoa nghi từ nhiều nơi vân tập về đây để đăng đàn bạt độ, chẩn tế cho những kẻ khuất mặt không nơi nương tựa, những oan hồn uổng tử, bất đắc kỳ tử, tuần tiết vong thân, chiến sĩ trận vong, nhất là những nạn nhân chiến tranh, những biến cố lịch sử cận đại của Việt Nam và Hoa Kỳ như: Ất Dậu (Ất Dậu 1885 = Kinh thành Huế thất thủ, Ất Dậu sau 60 năm 1945 = Nhật đảo chánh), Mậu Thân (1968), Ất Mão (1975), vụ 9 – 11.v.v…
Đại lễ sẽ tổ chức vào đầu hạ tuần tháng 7, nhưng bây giờ trong lòng đã cảm thấy nao nức làm sao!, tràn đầy xúc động lẫn vui mừng. Xúc động là vì tha phương viễn xứ không viếng thăm được mộ phần những người thân thuộc, chạnh nhớ đến những nấm mồ vô chủ ở quê nhà nay có còn không?
Ôi! Dấu người thập loại biết là đâu?
Hồn phách mơ màng đã bấy lâu
Độ ấy nghinh ngang đầy thế giới
Những mồ vô chủ thấy mà đau.
Vui mừng là mặc dù đường sá xa xôi vạn dặm, nơi xứ lạ quê người, vẫn được qúy Thầy không quản ngại khó nhọc xa xôi từ các nơi về đây cầu nguyện, gia trì công đức cho thân linh của mọi Phật tử. Quý Bác, các anh, chi em trong Đoàn Thanh Niên Phật Tử ngày đêm lo tổ chức lễ đàn. Các bà con khắp các thành phố của Utah sẽ tề tựu về dưới mái Chùa Phổ Quang, quỳ bên nhau như anh em cật ruột, lắng lòng cầu nguyện báo hiếu mẹ cha, những người thân thuộc. Ôi! Còn gì cao quy hơn nữa trong giờ phút đó. Khi làn khói hương quyện tỏa lên không trung cũng chính là lúc chư Cửu Huyền Thất Tổ, Tiên linh, Anh linh quá cố, chư Hương linh, Âm linh Cô hồn hãy trở về đây cùng nhau thọ hưởng chén nước trong, nén hương lòng của người dâng cúng.
Thương thay thập loại chúng sanh,
Phách đơn hồn chiếc lênh đênh quê người.
Hương lửa đã không nơi nương tựa,
Phần mồ côi lần lửa đêm đêm,
Còn chi ai khá ai hèn,
Còn chi mà nói ai hiền ai ngu.
(Văn tế Thập loại chúng sinh của Nguyễn Du)
Lúc sống chúng ta còn có thể tranh danh đoạt lợi, nhưng khi đã chôn vùi dưới đất lạnh ngàn thu thì chúng ta có thể còn một con đường duy nhất là nghe câu kinh tiếng kệ, mà từ đó tìm về cảnh giải thoát, để thoát ly sanh tử luân hồi, nương theo hào quang của đức Phật đề về với cảnh Tịnh độ.
Nam Mô Tịnh Độ Phẩm Bồ Tát ma Ha Tát
