Giữa dòng đời biến dịch, có những bậc chân tu lấy chí nguyện hoằng pháp làm sự nghiệp, lấy lợi sanh làm hơi thở giữa cuộc nhân gian. Hòa thượng Thích Phước Minh là một bậc tòng lâm thạch trụ như thế — suốt một đời dấn thân vì Đạo pháp và Dân tộc, âm thầm vun bồi mạng mạch thiền gia nơi quê hương xứ Quảng.
– Trưởng ban Trị sự GHPGVN TP.Đà Nẵng
– Viện chủ chùa Long Hoa (P.Tam Kỳ, TP.Đà Nẵng)
Thân thế
Hòa thượng họ Lê, húy Văn Dám, tục danh Lê Thụy Kim Sơn, pháp danh Nguyên Hộ, tự Phước Minh, hiệu Quang Huy; sinh năm Đinh Dậu (1957), tại thôn Hà Bình, xã Bình Đào, huyện Thăng Bình, nay thuộc TP.Đà Nẵng. Song thân là cụ ông Lê Thám và cụ bà Trần Thị Lòng — vốn nếp nhà hiền thiện, kính Nho mộ Phật.
Thuở thiếu thời, ngài sớm chịu cảnh mồ côi song thân, anh em nương tựa nơi ngoại gia trong mái nhà quê thanh bần mà đượm tình đạo vị. Chính nơi tiếng mõ công phu, nơi những bữa cơm chay đạm bạc và lời kinh chiều sớm ấy, hạt giống Bồ-đề đã âm thầm bén rễ trong tâm hồn người thiếu niên họ Lê.
Ông bà ngoại vốn là Phật tử thuần thành nơi cửa thiền Giác Hải. Từ sự giáo dưỡng hiền hòa ấy, nơi ngài dần hình thành nhân cách thuần hậu, đức tính nhẫn hòa cùng chí nguyện xuất trần mạnh mẽ.
Thời kỳ xuất gia học đạo
Năm 1968 (Mậu Thân), nhờ nhân duyên với Hòa thượng Thích Giải Chiếu, thiếu niên họ Lê phát tâm đến chùa Hòa An đảnh lễ Trưởng lão Hòa thượng Từ Ý cầu thế phát xuất gia, bước vào đời sống phạm hạnh thanh bần.
Từ năm 1970 đến 1972, được sự cho phép của Bổn sư, ngài theo Hòa thượng Thích Giải Chiếu vân du tu học tại chùa Cẩm Hà (Hội An). Sau đó, ngài trở về Hòa An tiếp tục chuyên cần kinh luật dưới sự giáo dưỡng trực tiếp của Bổn sư.
Năm 1975, ngài thọ Sa-di giới tại tổ đình Ấn Quang (Sài Gòn). Những năm tiếp theo, ngài tiếp tục tham học tại Tiên Phước, Hòa Mỹ, thân cận chư tôn đức để trau dồi giới thân huệ mạng.
Năm 1980, ngài đăng đàn thọ Cụ túc giới tại Đại giới đàn Thiện Hòa do Trưởng lão Hòa thượng Thích Hành Trụ làm Đường đầu Hòa thượng. Từ đây, ngài chính thức dự vào hàng trưởng tử Như Lai, tiếp nối mạng mạch thiền môn.
“Giới luật còn là Phật pháp còn.”
Suốt đời hành đạo, Hòa thượng luôn lấy giới đức làm nền tảng cho mọi Phật sự.
Thời kỳ hành đạo
Từ năm 1980 đến 1985, Hòa thượng trú xứ tại Hòa Mỹ, chuyên tâm hoằng pháp, sách tấn tín chúng và dìu dắt hậu học.
Năm 1985, ngài trở về chùa Hòa An, được Bổn sư giao phó nhiều Phật sự trọng yếu. Sau khi Bổn sư viên tịch vào năm 1990, ngài đến Đạo Nguyên thân cận Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Duyên để tiếp tục vun bồi đạo nghiệp.
Mang chí nguyện mở rộng tuệ học, năm 1993, ngài theo học khóa III tại Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM — một trong những khóa đào tạo Tăng tài tiêu biểu thời bấy giờ.
Từ năm 1997 trở đi, Hòa thượng đảm nhiệm nhiều trọng trách trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam như: Chánh Thư ký Ban Trị sự, Phó Hiệu trưởng rồi Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học Quảng Nam.
Trên bục giảng thiền môn, ngài là người thầy nghiêm cẩn mà từ hòa; ngoài đời sống thường nhật, ngài luôn lấy thân giáo làm bài pháp vô ngôn để giáo dưỡng Tăng Ni hậu học.
Năm 2000, Hòa thượng được bổ nhiệm trụ trì chùa Long Hoa (Tam Kỳ). Từ mái già lam ấy, ngài tiếp tục đào tạo Tăng tài, hướng dẫn Phật tử và phát triển nhiều Phật sự quan trọng của tỉnh nhà.
Năm 2005, ngài được tấn phong giáo phẩm Thượng tọa. Đến năm 2020, ngài được Giáo hội tấn phong giáo phẩm Hòa thượng — sự ghi nhận xứng đáng cho cả một đời giới hạnh và phụng sự.
Năm 2022, ngài được suy cử đảm nhiệm chức vụ Trưởng ban Trị sự kiêm Trưởng ban Tăng sự GHPGVN tỉnh Quảng Nam.
Sau khi sáp nhập địa giới hành chính vào năm 2025, Hòa thượng đảm nhiệm chức vụ Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự kiêm Trưởng ban Tăng sự GHPGVN TP.Đà Nẵng.
Tháng 4 năm 2026, tại Đại hội đại biểu Phật giáo TP.Đà Nẵng lần thứ nhất nhiệm kỳ 2026-2031, Hòa thượng được suy cử đảm nhiệm chức vụ Trưởng ban Trị sự kiêm Trưởng ban Tăng sự GHPGVN TP.Đà Nẵng.
Dẫu ở cương vị nào, ngài vẫn luôn tận tụy với lý tưởng:
“Phụng sự chúng sanh là cúng dường chư Phật.”
Hoạt động xã hội
Không chỉ tận hiến cho Đạo pháp, Hòa thượng còn tích cực phụng sự xã hội, gắn bó cùng công cuộc xây dựng quê hương đất nước.
Từ năm 2004 đến 2025, ngài là đại biểu HĐND tỉnh Quảng Nam qua nhiều nhiệm kỳ; đồng thời đắc cử đại biểu HĐND TP.Đà Nẵng nhiệm kỳ 2026-2031.
Từ năm 2009 đến 2025, Hòa thượng tham gia Ủy ban MTTQVN tỉnh Quảng Nam, trở thành nhịp cầu gắn kết khối đại đoàn kết toàn dân trong tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam.
Công hạnh phụng sự
Cả cuộc đời Hòa thượng là hành trình không mệt mỏi vì sự nghiệp “hoằng pháp vi gia vụ, lợi sanh vi bổn hoài”.
Tại giảng đường Đạo Nguyên và Trường Trung cấp Phật học Quảng Nam, ngài dốc lòng xây dựng nền giáo dục Phật giáo quy củ, đào tạo nhiều thế hệ Tăng tài cho miền Trung.
Tại chùa Long Hoa, ngài trực tiếp giáo dưỡng hơn năm mươi vị học Tăng; nhiều vị ngày nay đã trở thành trụ trì, giảng sư, đảm nhiệm Phật sự khắp các địa phương.
Không quản đường xa hiểm trở, Hòa thượng thân hành đến các vùng sâu vùng xa như Nam Giang, Trà My, Đông Giang; vượt biển ra Cù Lao Chàm, Tam Hải để gieo duyên Chánh pháp, thành lập đạo tràng, xây dựng già lam, hướng dẫn đồng bào quy hướng Tam bảo.
Dấu chân hành đạo của ngài đã in đậm trên nhiều miền quê xứ Quảng như một biểu tượng của tinh thần nhập thế vô úy.
Những vinh danh cao quý
Hơn nửa thế kỷ phụng sự Đạo pháp và Dân tộc, Hòa thượng được Nhà nước, Mặt trận và Giáo hội trao tặng nhiều bằng khen và danh hiệu cao quý.
Trong đó có Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì những đóng góp xuất sắc trong công tác an sinh xã hội; Kỷ niệm chương của Ủy ban Trung ương MTTQVN cùng nhiều Bằng tuyên dương công đức của các cấp Giáo hội.
Những vinh danh ấy không chỉ là sự ghi nhận công lao, mà còn là minh chứng cho đạo hạnh và tâm nguyện phụng sự không ngừng nghỉ của một bậc giáo phẩm khả kính.
Những ngày cuối đời
Đầu năm 2025, Hòa thượng lâm trọng bệnh. Tuy thân tứ đại suy hao nhưng tâm nguyện đối với Đạo pháp vẫn chưa từng nguôi nghỉ.
Ngày 12 và 13 tháng 4 năm 2026, dù bệnh duyên trầm trọng, ngài vẫn dõi theo Đại hội đại biểu Phật giáo TP.Đà Nẵng qua màn ảnh nhỏ.
Đặc biệt, sau Đại hội, vào chiều ngày 13 tháng 4 năm 2026, Hòa thượng quang lâm trụ sở Ban Trị sự tại chùa Pháp Lâm để chủ tọa phiên họp đầu tiên, căn dặn kỹ lưỡng công tác Đại lễ Phật đản và khóa An cư kiết hạ.
Nào ngờ ít ngày sau, duyên trần đã mãn.
Sáng ngày 25 tháng 3 năm Bính Ngọ (11-5-2026), vào lúc 8 giờ 20 phút, giữa tiếng niệm Phật trang nghiêm của môn đồ pháp quyến, Hòa thượng an nhiên xả báo thân, thâu thần viên tịch; trụ thế 70 năm, 46 hạ lạp.
“Thân huyễn có rồi không,
Mà đạo hương còn mãi.”
Một đời khép lại giữa cõi Ta-bà, nhưng đạo phong và công hạnh của Hòa thượng vẫn còn lưu mãi nơi thiền môn xứ Quảng — như bóng cổ tùng đứng lặng giữa phong sương, âm thầm che mát cho bao thế hệ hậu học mai sau.
